ಅಂಬೆಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ – 10
ಮಹಾಭಾರತವು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಕಾವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಳಗಿನ ಅನೇಕ ಪಾತ್ರಗಳು, ಅವರ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು, ಧರ್ಮ–ಅಧರ್ಮಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಬೆಯ ಕಥೆ ಅತ್ಯಂತ ಮನಮುಟ್ಟುವ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಕಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮಹಿಳೆಯರ ಆತ್ಮಗೌರವ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಕಾಶಿ ದೇಶದ ರಾಜನಿಗೆ ಮೂರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು — ಅಂಬಾ, ಅಂಬಿಕಾ ಮತ್ತು ಅಂಬಾಲಿಕಾ. ಇವರು ಮೂವರೂ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರಿಯರು. ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರು ಆಗಿದ್ದರು. ಇವರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯರಾದ ವರರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ರಾಜನು ಭವ್ಯ ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದನು. ಅನೇಕ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಯೋಧರು ಈ ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಕಾಶಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಲು ಯೋಗ್ಯ ವಧುವಿನ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಅವನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನಾದ ಭೀಷ್ಮನು, ತನ್ನ ತಂದೆ ಶಂತನುವಿಗೆ ನೀಡಿದ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ತಾನು ಮದುವೆಯಾಗದೆ, ತನ್ನ ಸಹೋದರನಿಗಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ವಧುವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದನು. ಭೀಷ್ಮನು ಶೌರ್ಯ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆಯ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿದ್ದನು.
ಭೀಷ್ಮನು ಕಾಶಿಯ ಸ್ವಯಂವರದ ವಿಚಾರ ತಿಳಿದು ಅಲ್ಲಿಗೆ ತೆರಳಿದನು. ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಭೀಷ್ಮನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು, ಎಲ್ಲರನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ, ಅಂಬಾ, ಅಂಬಿಕಾ ಮತ್ತು ಅಂಬಾಲಿಕೆಯರನ್ನು ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು. ಆ ಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದು ಅಂಬೆಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.
ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅಂಬಾ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಷಯವನ್ನು ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಳು. ಅವಳು ಸಾಳ್ವರಾಜನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನೇ ವರನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಭೀಷ್ಮನು ಅವಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಅವಳನ್ನು ಸಾಳ್ವರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು.
ಅಂಬಾ ಸಾಳ್ವರಾಜನ ಅರಮನೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇದ್ದಳು. ಆದರೆ ಅವಳಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ನಿರಾಕರಣೆ ಎದುರಾಯಿತು. ಸಾಳ್ವರಾಜನು “ನಿನ್ನನ್ನು ಭೀಷ್ಮನು ಗೆದ್ದು ತಂದಿದ್ದಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಈ ಮಾತುಗಳು ಅಂಬೆಯ ಹೃದಯವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನೋಯಿಸಿದವು. ಅವಳು ಅಪಮಾನಿತಳಾದಳು.
ಅಂಬಾ ಮತ್ತೆ ಭೀಷ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದಳು. “ನನ್ನನ್ನು ಯಾರೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ನೀನೇ ನನ್ನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕು” ಎಂದು ಅವಳು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಆದರೆ ಭೀಷ್ಮನು ತನ್ನ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದನು. ಅವನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಅವನಿಗೆ ಜೀವಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಅಂಬೆಯ ಜೀವನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿತು. ಅವಳೊಳಗೆ ದುಃಖ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅವಮಾನ ಭಾವನೆಗಳು ತುಂಬಿಕೊಂಡವು. ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಿದ ಭೀಷ್ಮನ ಮೇಲೆಯೇ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಅವಳು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದಳು. “ಭೀಷ್ಮನ ಸಾವಿಗೆ ನಾನು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಅವಳು ದೃಢ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.
ಅಂಬಾ ಅನೇಕ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸಹಾಯ ಕೇಳಿದಳು. ಆದರೆ ಯಾರೂ ಭೀಷ್ಮನ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲ್ಲಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಅವಳು ಪರಶುರಾಮರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಳು. ಪರಶುರಾಮರು ಭೀಷ್ಮನ ಗುರುವಾಗಿದ್ದರು. ಅಂಬೆಯ ಮನವಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಅವರು ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು.
ಭೀಷ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಶುರಾಮರ ನಡುವೆ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ಅನೇಕ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಜಯ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅಂಬೆಯ ಆಸೆ ನೆರವೇರಲಿಲ್ಲ.
ಈಗ ಅಂಬೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಳು. ಅವಳು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಆರಂಭಿಸಿದಳು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ತಪಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಶಿವನು ಅವಳ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ಅಂಬೆ ತನ್ನ ಆಶಯವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡಳು — “ನಾನು ಭೀಷ್ಮನ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬೇಕು.”
ಶಿವನು ಅವಳಿಗೆ ವರ ನೀಡಿದನು: “ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನೀನು ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತೀಯೆ.” ಈ ಮಾತುಗಳು ಅಂಬೆಗೆ ಹೊಸ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದ ಅಂಬೆ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದಳು.
ಅಂಬೆಯ ಕಥೆ ಕೇವಲ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಅದು ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಮನೋಭಾವದ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅವಳು ಎದುರಿಸಿದ ಅಡೆತಡೆಗಳು, ಅವಳ ನೋವು, ಅವಳ ಸಂಕಲ್ಪ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅಂಬೆಯ ಕಥೆ ನಮಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ — ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲ್ಲಬೇಕು, ಆತ್ಮಗೌರವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಧೈರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಹನೆ ಅಗತ್ಯ.